Saltar al contenido

Parashat Shelaj Lejá - Cuarta Aliá

· 2 min de lectura
Texto bíblico (Shelaj — Aliá 4 de 7)

Lee el texto bíblico e intenta comprenderlo por ti mismo, antes de leer el comentario.

כו וַיְדַבֵּר יְדוָד אֶל מֹשֶׁה וְאֶל אַהֲרֹן לֵאמֹר׃
14:26 Vayedabér Adonai el Moshé ve'él Aharón lemór
כז עַד מָתַי לָעֵדָה הָרָעָה הַזֹּאת אֲשֶׁר הֵמָּה מַלִּינִים עָלָי אֶת תְּלֻנּוֹת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר הֵמָּה מַלִּינִים עָלַי שָׁמָעְתִּי׃
27 Ad matái la'edá hara'á hazót ashér hémah maliním alái et tlunót bnei Yisra'él ashér hémah maliním alái shamá'ti
כח אֱמֹר אֲלֵהֶם חַי אָנִי נְאֻם יְדוָד אִם לֹא כַּאֲשֶׁר דִּבַּרְתֶּם בְּאָזְנָי כֵּן אֶעֱשֶׂה לָכֶם׃
28 Emór alehém jai aní ne'úm Adonai im lo ka'ashér dibártem be'oznái ken e'esé lajém
כט בַּמִּדְבָּר הַזֶּה יִפְּלוּ פִגְרֵיכֶם וְכָל פְּקֻדֵיכֶם לְכָל מִסְפַּרְכֶם מִבֶּן עֶשְׂרִים שָׁנָה וָמָעְלָה אֲשֶׁר הֲלִינֹתֶם עָלָי׃
29 Bamidbár hazé yiplú fig'reijém vekhól pekudeijém lekhól misparkjém mibén esrím shaná vama'lá ashér halinotém alái
ל אִם אַתֶּם תָּבֹאוּ אֶל הָאָרֶץ אֲשֶׁר נָשָׂאתִי אֶת יָדִי לְשַׁכֵּן אֶתְכֶם בָּהּ כִּי אִם כָּלֵב בֶּן יְפֻנֶּה וִיהוֹשֻׁעַ בִּן נוּן׃
30 Im atém tavó'u el ha'áretz ashér nasáti et yadí leshakén etjém bah ki im Kalév ben Yefuné viYehoshúa bin Nun
לא וְטַפְּכֶם אֲשֶׁר אֲמַרְתֶּם לָבַז יִהְיֶה וְהֵבֵיאתִי אֹתָם וְיָדְעוּ אֶת הָאָרֶץ אֲשֶׁר מְאַסְתֶּם בָּהּ׃
31 Vetapjém ashér amartém laváz yihyé veheveíti otám veyad'ú et ha'áretz ashér me'astém bah
לב וּפִגְרֵיכֶם אַתֶּם יִפְּלוּ בַּמִּדְבָּר הַזֶּה׃
32 Ufig'reijém atém yiplú bamidbár hazé
לג וּבְנֵיכֶם יִהְיוּ רֹעִים בַּמִּדְבָּר אַרְבָּעִים שָׁנָה וְנָשְׂאוּ אֶת זְנוּתֵיכֶם עַד תֹּם פִּגְרֵיכֶם בַּמִּדְבָּר׃
33 Uvneijém yihyú ro'ím bamidbár arba'ím shaná venase'ú et zenuteijém ad tom pig'reijém bamidbár
לד בְּמִסְפַּר הַיָּמִים אֲשֶׁר תַּרְתֶּם אֶת הָאָרֶץ אַרְבָּעִים יוֹם יוֹם לַשָּׁנָה יוֹם לַשָּׁנָה תִּשְׂאוּ אֶת עֲוֹנֹתֵיכֶם אַרְבָּעִים שָׁנָה וִידַעְתֶּם אֶת תְּנוּאָתִי׃
34 Bemispár hayamím ashér tartém et ha'áretz arba'ím yom yom lashaná yom lashaná tis'ú et avonoteijém arba'ím shaná vidá'tem et tnu'atí
לה אֲנִי יְדוָד דִּבַּרְתִּי אִם לֹא זֹאת אֶעֱשֶׂה לְכָל הָעֵדָה הָרָעָה הַזֹּאת הַנּוֹעָדִים עָלָי בַּמִּדְבָּר הַזֶּה יִתַּמּוּ וְשָׁם יָמֻתוּ׃
35 Aní Adonai dibárti im lo zot e'esé lekhól ha'edá hara'á hazót hano'adím alái bamidbár hazé yitámmu vesham yamútu
לו וְהָאֲנָשִׁים אֲשֶׁר שָׁלַח מֹשֶׁה לָתוּר אֶת הָאָרֶץ וַיָּשֻׁבוּ (וילונו) [וַיַּלִּינוּ] עָלָיו אֶת כָּל הָעֵדָה לְהוֹצִיא דִבָּה עַל הָאָרֶץ׃
36 Veha'anashím ashér shaláj Moshé latúr et ha'áretz vayashúvu vayalínu aláv et kol ha'edá lehotzí dibá al ha'áretz
לז וַיָּמֻתוּ הָאֲנָשִׁים מוֹצִאֵי דִבַּת הָאָרֶץ רָעָה בַּמַּגֵּפָה לִפְנֵי יְדוָד׃
37 Vayamútu ha'anashím motzi'éi dibát ha'áretz ra'á bamagefá lifnéi Adonai
לח וִיהוֹשֻׁעַ בִּן נוּן וְכָלֵב בֶּן יְפֻנֶּה חָיוּ מִן הָאֲנָשִׁים הָהֵם הַהֹלְכִים לָתוּר אֶת הָאָרֶץ׃
38 ViYehoshúa bin Nun veKalév ben Yefuné jayú min ha'anashím hahém haholjím latúr et ha'áretz
לט וַיְדַבֵּר מֹשֶׁה אֶת הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה אֶל כָּל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וַיִּתְאַבְּלוּ הָעָם מְאֹד׃
39 Vayedabér Moshé et hadvarím ha'éleh el kol bnei Yisra'él vayit'ablú ha'ám me'ód
מ וַיַּשְׁכִּמוּ בַבֹּקֶר וַיַּעֲלוּ אֶל רֹאשׁ הָהָר לֵאמֹר הִנֶּנּוּ וְעָלִינוּ אֶל הַמָּקוֹם אֲשֶׁר אָמַר יְדוָד כִּי חָטָאנוּ׃
40 Vayashkímu vabóker vaya'alú el rosh hahár lemór hinénu ve'alínu el hamakóm ashér amár Adonai ki jaitánu
מא וַיֹּאמֶר מֹשֶׁה לָמָּה זֶּה אַתֶּם עֹבְרִים אֶת פִּי יְדוָד וְהִוא לֹא תִצְלָח׃
41 Vayómer Moshé lamá zé atém ovrím et pi Adonai vehí lo titzláj
מב אַל תַּעֲלוּ כִּי אֵין יְדוָד בְּקִרְבְּכֶם וְלֹא תִּנָּגְפוּ לִפְנֵי אֹיְבֵיכֶם׃
42 Al ta'alú ki ein Adonai bekirbejém veló tinagfú lifnéi oyveijém
מג כִּי הָעֲמָלֵקִי וְהַכְּנַעֲנִי שָׁם לִפְנֵיכֶם וּנְפַלְתֶּם בֶּחָרֶב כִּי עַל כֵּן שַׁבְתֶּם מֵאַחֲרֵי יְדוָד וְלֹא יִהְיֶה יְדוָד עִמָּכֶם׃
43 Ki ha'Amalekí vehaKena'aní sham lifneijém unfaltém becjárev ki al ken shavtém me'ajaréi Adonai veló yihyé Adonai imajém
מד וַיַּעְפִּלוּ לַעֲלוֹת אֶל רֹאשׁ הָהָר וַאֲרוֹן בְּרִית יְדוָד וּמֹשֶׁה לֹא מָשׁוּ מִקֶּרֶב הַמַּחֲנֶה׃
44 Vaya'pílu la'alót el rosh hahár va'arón brit Adonai uMoshé lo mashú mikkérev hamajané
מה וַיֵּרֶד הָעֲמָלֵקִי וְהַכְּנַעֲנִי הַיֹּשֵׁב בָּהָר הַהוּא וַיַּכּוּם וַיַּכְּתוּם עַד הַחָרְמָה׃
45 Vayéred ha'Amalekí vehaKena'aní hayoshév bahár hahú vayakúm vayaktúm ad haJormá
טו א וַיְדַבֵּר יְדוָד אֶל מֹשֶׁה לֵּאמֹר׃
15:1 Vayedabér Adonai el Moshé lemór
ב דַּבֵּר אֶל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וְאָמַרְתָּ אֲלֵהֶם כִּי תָבֹאוּ אֶל אֶרֶץ מוֹשְׁבֹתֵיכֶם אֲשֶׁר אֲנִי נֹתֵן לָכֶם׃
2 Dabér el bnei Yisra'él ve'amártá alehém ki tavó'u el éretz moshvoteijém ashér aní notén lajém
ג וַעֲשִׂיתֶם אִשֶּׁה לַידוָד עֹלָה אוֹ זֶבַח לְפַלֵּא נֶדֶר אוֹ בִנְדָבָה אוֹ בְּמֹעֲדֵיכֶם לַעֲשׂוֹת רֵיחַ נִיחֹחַ לַידוָד מִן הַבָּקָר אוֹ מִן הַצֹּאן׃
3 Va'asitém ishé lAdonai olá o zévaj lefale néder o vindavá o bemo'adeijém la'asót réi'aj nijó'aj lAdonai min habakár o min hatzón
ד וְהִקְרִיב הַמַּקְרִיב קָרְבָּנוֹ לַידוָד מִנְחָה סֹלֶת עִשָּׂרוֹן בָּלוּל בִּרְבִעִית הַהִין שָׁמֶן׃
4 Vehikrív hamakrív korbanó lAdonai minjá sólet isarón balúl birvi'ít hahín shámen
ה וְיַיִן לַנֶּסֶךְ רְבִיעִית הַהִין תַּעֲשֶׂה עַל הָעֹלָה אוֹ לַזָּבַח לַכֶּבֶשׂ הָאֶחָד׃
5 Veyáyin lanésej revi'ít hahín ta'asé al ha'olá o lazávaj lakévesh ha'ejád
ו אוֹ לָאַיִל תַּעֲשֶׂה מִנְחָה סֹלֶת שְׁנֵי עֶשְׂרֹנִים בְּלוּלָה בַשֶּׁמֶן שְׁלִשִׁית הַהִין׃
6 O la'áyil ta'asé minjá sólet shnei esroním belulá vashémen shlishít hahín
ז וְיַיִן לַנֶּסֶךְ שְׁלִשִׁית הַהִין תַּקְרִיב רֵיחַ נִיחֹחַ לַידוָד׃
7 Veyáyin lanésej shlishít hahín takrív réi'aj nijó'aj lAdonai

La cuarta aliá se cierra sobre una ruptura. El decreto de los cuarenta años queda sellado, el pueblo intenta arrepentirse y fracasa, y la generación es sentenciada a perecer en el desierto.

El Santo habla a Moshé y a Aharón, y dentro de Su discurso severo se revela un decreto histórico: “Bamidbár hazé yiplú fig’reijém” (En este desierto caerán sus cadáveres) (Bamidbar 14:29) Aquellos que se quejaron, los que eligieron no creer, los que hablaron mal de la tierra, morirán en el desierto y no merecerán verla.

El Santo dispone medida por medida: “Bemispár hayamím ashér tartém et ha’áretz… yom lashaná tis’ú et avonoteijém” (Según el número de días que exploraron la tierra… un año por cada día llevarán sus iniquidades) (ibíd., 34) Cuarenta días de pecado conducen a cuarenta años de errancia. La oportunidad perdida se vuelve castigo, y el castigo se vuelve un proceso educativo generacional.

De pronto el pueblo despierta. Comprenden que pecaron e intentan reparar, pero lo hacen al revés: “Hinénu ve’alínu” (He aquí estamos, y subiremos) (ibíd., 40) Moshé advierte: este no es el momento. “Al ta’alú… ki ein Adonai bekirbejém” (No suban… porque Adonai no está entre ustedes) (ibíd., 42) Y suben, y caen. No toda teshuvá es aceptada. Hay un momento en que la puerta se cierra, al menos para esa generación.

Medida por medida: el pecado de la lengua Sobre las palabras “Bamagefá lifnéi Adonai” (En la plaga ante Adonai) (14:37), Rashí explica que se trata de la muerte que les corresponde, medida por medida: pecaron con la lengua, y por eso “sus lenguas se extendieron hasta su ombligo, y gusanos salían de sus lenguas y entraban en su ombligo” (Rashí sobre 14:37, basado en Sotá 35a).

El atributo de misericordia consintió Or HaJaim, sobre el versículo “Aní Adonai dibárti” (Yo soy Adonai, he hablado) (14:35), pregunta por qué el versículo se abre precisamente con el Nombre “Aní Adonai”. Responde que el Nombre explícito indica el atributo de bondad y misericordia, y enseña que aun el mismo atributo de misericordia consintió al decreto. Cuando incluso el atributo de misericordia juzga con severidad, no hay escape del decreto.

La verdadera teshuvá requiere no solo un deseo de reparar, sino una escucha precisa del tiempo y del lugar. Teshuvá sin escucha es otro error. Precisamente desde este dolor se puede aprender a discernir: cuándo actuar, y cuándo detenerse.

Más Preguntas sobre la Parashá

Pronto habrá más preguntas sobre esta parashá. Mientras tanto, explora nuestro estudio diario de Torá.

Estudio diario de Torá

Únete a quienes comienzan su mañana con Torá e IA

127 aprenden cada mañana

Resumen semanal: preguntas y respuestas + parashá

O únete en Telegram Telegram →

Las aliyot diarias se envían solo por Telegram