Parashá Vaetjanán - Reflexiones y preguntas
·
9 min de lectura
Texto bíblico (Vaetjanán)
Lee el texto bíblico e intenta comprenderlo por ti mismo, antes de leer el comentario.
כג וָאֶתְחַנַּן אֶל יְדוָד בָּעֵת הַהִוא לֵאמֹר׃
3:23 Va'etjanán el Adonai ba'ét hahí lemór
כד אֲדֹנָי יְדוִד אַתָּה הַחִלּוֹתָ לְהַרְאוֹת אֶת עַבְדְּךָ אֶת גָּדְלְךָ וְאֶת יָדְךָ הַחֲזָקָה אֲשֶׁר מִי אֵל בַּשָּׁמַיִם וּבָאָרֶץ אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה כְמַעֲשֶׂיךָ וְכִגְבוּרֹתֶךָ׃
24 Adonai Elohím atá hajilóta leharót et avdejá et godlejá ve'ét yadjá hajazaká ashér mi El bashamáyim uva'aréts ashér ya'asé jema'asejá vejigvurotejá
כה אֶעְבְּרָה נָּא וְאֶרְאֶה אֶת הָאָרֶץ הַטּוֹבָה אֲשֶׁר בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן הָהָר הַטּוֹב הַזֶּה וְהַלְּבָנוֹן׃
25 E'ebrá na ve'er'é et ha'árets hatová ashér be'éver haYardén haHar hatóv hazé vehaLevanón
כו וַיִּתְעַבֵּר יְדוָד בִּי לְמַעַנְכֶם וְלֹא שָׁמַע אֵלָי וַיֹּאמֶר יְדוָד אֵלַי רַב לָךְ אַל תּוֹסֶף דַּבֵּר אֵלַי עוֹד בַּדָּבָר הַזֶּה׃
26 Vayit'abér Adonai bi lema'anjém veló shamá elái vayómer Adonai elái rav laj al tósef dabér elái od badavár hazé
כז עֲלֵה רֹאשׁ הַפִּסְגָּה וְשָׂא עֵינֶיךָ יָמָּה וְצָפֹנָה וְתֵימָנָה וּמִזְרָחָה וּרְאֵה בְעֵינֶיךָ כִּי לֹא תַעֲבֹר אֶת הַיַּרְדֵּן הַזֶּה׃
27 Alé rosh haPisgá vesá einéja yáma vetsafóna veteimána umizrája ur'é ve'einejá ki lo ta'avór et haYardén hazé
כח וְצַו אֶת יְהוֹשֻׁעַ וְחַזְּקֵהוּ וְאַמְּצֵהוּ כִּי הוּא יַעֲבֹר לִפְנֵי הָעָם הַזֶּה וְהוּא יַנְחִיל אוֹתָם אֶת הָאָרֶץ אֲשֶׁר תִּרְאֶה׃
28 Vetsáv et Yehoshúa vejazkéhu ve'amtséhu ki hu ya'avór lifnéi ha'ám hazé vehú yanjíl otám et ha'árets ashér tir'é
כט וַנֵּשֶׁב בַּגָּיְא מוּל בֵּית פְּעוֹר׃
29 Vanéshev bagái mul beit Pe'ór
ד א וְעַתָּה יִשְׂרָאֵל שְׁמַע אֶל הַחֻקִּים וְאֶל הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי מְלַמֵּד אֶתְכֶם לַעֲשׂוֹת לְמַעַן תִּחְיוּ וּבָאתֶם וִירִשְׁתֶּם אֶת הָאָרֶץ אֲשֶׁר יְדוָד אֱלֹהֵי אֲבֹתֵיכֶם נֹתֵן לָכֶם׃
4:1 Ve'atá Yisra'él shemá el hajukím ve'él hamishpatím ashér anojí melaméd etjém la'asót lema'án tijyú uvatém virishtém et ha'árets ashér Adonai elohéi avoteijém notén lajém
ב לֹא תֹסִפוּ עַל הַדָּבָר אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּה אֶתְכֶם וְלֹא תִגְרְעוּ מִמֶּנּוּ לִשְׁמֹר אֶת מִצְוֹת יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּה אֶתְכֶם׃
2 Lo tosifú al hadavár ashér anojí metsavé etjém veló tigre'ú miménu lishmór et mitsvót Adonai Eloheijém ashér anojí metsavé etjém
ג עֵינֵיכֶם הָרֹאֹת אֵת אֲשֶׁר עָשָׂה יְדוָד בְּבַעַל פְּעוֹר כִּי כָל הָאִישׁ אֲשֶׁר הָלַךְ אַחֲרֵי בַעַל פְּעוֹר הִשְׁמִידוֹ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ מִקִּרְבֶּךָ׃
3 Eineijém haro'ót et ashér asá Adonai beVa'ál Pe'ór ki jol ha'ísh ashér haláj ajaréi Va'ál Pe'ór hishmidó Adonai Elohéja mikirbejá
ד וְאַתֶּם הַדְּבֵקִים בַּידוָד אֱלֹהֵיכֶם חַיִּים כֻּלְּכֶם הַיּוֹם׃
4 Ve'atém hadvekím b'Adonai Eloheijém jáyim kuljém hayóm
ה רְאֵה לִמַּדְתִּי אֶתְכֶם חֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים כַּאֲשֶׁר צִוַּנִי יְדוָד אֱלֹהָי לַעֲשׂוֹת כֵּן בְּקֶרֶב הָאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם בָּאִים שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ׃
5 Re'é limadtí etjém jukím umishpatím ka'ashér tsivaní Adonai Elohái la'asót ken bekérev ha'árets ashér atém ba'ím shámá lerishtá
ו וּשְׁמַרְתֶּם וַעֲשִׂיתֶם כִּי הִוא חָכְמַתְכֶם וּבִינַתְכֶם לְעֵינֵי הָעַמִּים אֲשֶׁר יִשְׁמְעוּן אֵת כָּל הַחֻקִּים הָאֵלֶּה וְאָמְרוּ רַק עַם חָכָם וְנָבוֹן הַגּוֹי הַגָּדוֹל הַזֶּה׃
6 Ushmartém va'asitém ki hi jojmatjém uvinatjém le'einéi ha'amím ashér yishme'ún et kol hajukím ha'éle ve'amrú rak am jajám venavón hagoy hagadól hazé
ז כִּי מִי גוֹי גָּדוֹל אֲשֶׁר לוֹ אֱלֹהִים קְרֹבִים אֵלָיו כַּידוָד אֱלֹהֵינוּ בְּכָל קָרְאֵנוּ אֵלָיו׃
7 Ki mi goy gadól ashér lo Elohím kerovím eláv k'Adonai Elohéinu bejól kor'énu eláv
ח וּמִי גּוֹי גָּדוֹל אֲשֶׁר לוֹ חֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים צַדִּיקִם כְּכֹל הַתּוֹרָה הַזֹּאת אֲשֶׁר אָנֹכִי נֹתֵן לִפְנֵיכֶם הַיּוֹם׃
8 Umí goy gadól ashér lo jukím umishpatím tsadikím kejól haTorá hazót ashér anojí notén lifneijém hayóm
ט רַק הִשָּׁמֶר לְךָ וּשְׁמֹר נַפְשְׁךָ מְאֹד פֶּן תִּשְׁכַּח אֶת הַדְּבָרִים אֲשֶׁר רָאוּ עֵינֶיךָ וּפֶן יָסוּרוּ מִלְּבָבְךָ כֹּל יְמֵי חַיֶּיךָ וְהוֹדַעְתָּם לְבָנֶיךָ וְלִבְנֵי בָנֶיךָ׃
9 Rak hishamér lejá ushmór nafshejá me'ód pen tishkáj et hadevarím ashér raú einéja ufén yasurú milevavjá kol yeméi jayejá vehoda'tám levanejá velivnéi vanejá
י יוֹם אֲשֶׁר עָמַדְתָּ לִפְנֵי יְדוָד אֱלֹהֶיךָ בְּחֹרֵב בֶּאֱמֹר יְדוָד אֵלַי הַקְהֶל לִי אֶת הָעָם וְאַשְׁמִעֵם אֶת דְּבָרָי אֲשֶׁר יִלְמְדוּן לְיִרְאָה אֹתִי כָּל הַיָּמִים אֲשֶׁר הֵם חַיִּים עַל הָאֲדָמָה וְאֶת בְּנֵיהֶם יְלַמֵּדוּן׃
10 Yom ashér amádta lifnéi Adonai Elohéja beJorév be'emór Adonai elái hak'hél li et ha'ám ve'ashmi'ém et devarái ashér yilmedún leyir'á otí kol hayamím ashér hem jáyim al ha'adamá ve'ét beneihém yelamedún
יא וַתִּקְרְבוּן וַתַּעַמְדוּן תַּחַת הָהָר וְהָהָר בֹּעֵר בָּאֵשׁ עַד לֵב הַשָּׁמַיִם חֹשֶׁךְ עָנָן וַעֲרָפֶל׃
11 Vatikrevún vata'amdún tájat haHar vehahár bo'ér ba'ésh ad lev hashamáyim jóshej anán va'arafél
יב וַיְדַבֵּר יְדוָד אֲלֵיכֶם מִתּוֹךְ הָאֵשׁ קוֹל דְּבָרִים אַתֶּם שֹׁמְעִים וּתְמוּנָה אֵינְכֶם רֹאִים זוּלָתִי קוֹל׃
12 Vaydabér Adonai aleijém mitój ha'ésh kol devarím atém shom'ím utmuná einjém ro'ím zulatí kol
יג וַיַּגֵּד לָכֶם אֶת בְּרִיתוֹ אֲשֶׁר צִוָּה אֶתְכֶם לַעֲשׂוֹת עֲשֶׂרֶת הַדְּבָרִים וַיִּכְתְּבֵם עַל שְׁנֵי לֻחוֹת אֲבָנִים׃
13 Vayagéd lajém et beritó ashér tsivá etjém la'asót aséret hadevarím vayijtevém al shnei lujót avaním
יד וְאֹתִי צִוָּה יְדוָד בָּעֵת הַהִוא לְלַמֵּד אֶתְכֶם חֻקִּים וּמִשְׁפָּטִים לַעֲשֹׂתְכֶם אֹתָם בָּאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם עֹבְרִים שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ׃
14 Ve'otí tsivá Adonai ba'ét hahí lelaméd etjém jukím umishpatím la'asotjém otám ba'árets ashér atém ovrím shámá lerishtá
טו וְנִשְׁמַרְתֶּם מְאֹד לְנַפְשֹׁתֵיכֶם כִּי לֹא רְאִיתֶם כָּל תְּמוּנָה בְּיוֹם דִּבֶּר יְדוָד אֲלֵיכֶם בְּחֹרֵב מִתּוֹךְ הָאֵשׁ׃
15 Venishmartém me'ód lenafshoteijém ki lo re'item kol temuná beyóm dibér Adonai aleijém beJorév mitój ha'ésh
טז פֶּן תַּשְׁחִתוּן וַעֲשִׂיתֶם לָכֶם פֶּסֶל תְּמוּנַת כָּל סָמֶל תַּבְנִית זָכָר אוֹ נְקֵבָה׃
16 Pen tashjitún va'asitém lajém pésel temunát kol sámel tavnít zajár o nekevá
יז תַּבְנִית כָּל בְּהֵמָה אֲשֶׁר בָּאָרֶץ תַּבְנִית כָּל צִפּוֹר כָּנָף אֲשֶׁר תָּעוּף בַּשָּׁמָיִם׃
17 Tavnít kol behemá ashér ba'árets tavnít kol tsipór kanáf ashér ta'úf bashamáyim
יח תַּבְנִית כָּל רֹמֵשׂ בָּאֲדָמָה תַּבְנִית כָּל דָּגָה אֲשֶׁר בַּמַּיִם מִתַּחַת לָאָרֶץ׃
18 Tavnít kol romés ba'adamá tavnít kol dagá ashér bamáyim mitaját la'aréts
יט וּפֶן תִּשָּׂא עֵינֶיךָ הַשָּׁמַיְמָה וְרָאִיתָ אֶת הַשֶּׁמֶשׁ וְאֶת הַיָּרֵחַ וְאֶת הַכּוֹכָבִים כֹּל צְבָא הַשָּׁמַיִם וְנִדַּחְתָּ וְהִשְׁתַּחֲוִיתָ לָהֶם וַעֲבַדְתָּם אֲשֶׁר חָלַק יְדוָד אֱלֹהֶיךָ אֹתָם לְכֹל הָעַמִּים תַּחַת כָּל הַשָּׁמָיִם׃
19 Ufén tisá einéja hashamáyma vera'itá et hashémesh ve'ét hayaré'aj ve'ét hakojavím kol tsva hashamáyim venidajtá vehishtajavitá lahém va'avadtám ashér jalák Adonai Elohéja otám lejól ha'amím tájat kol hashamáyim
כ וְאֶתְכֶם לָקַח יְדוָד וַיּוֹצִא אֶתְכֶם מִכּוּר הַבַּרְזֶל מִמִּצְרָיִם לִהְיוֹת לוֹ לְעַם נַחֲלָה כַּיּוֹם הַזֶּה׃
20 Ve'etjém lakáj Adonai vayotsí etjém mikúr habarzél miMitsráyim lihyót lo le'ám najalá kayóm hazé
כא וַידוָד הִתְאַנֶּף בִּי עַל דִּבְרֵיכֶם וַיִּשָּׁבַע לְבִלְתִּי עָבְרִי אֶת הַיַּרְדֵּן וּלְבִלְתִּי בֹא אֶל הָאָרֶץ הַטּוֹבָה אֲשֶׁר יְדוָד אֱלֹהֶיךָ נֹתֵן לְךָ נַחֲלָה׃
21 V'Adonai hit'anéf bi al divreijém vayishavá leviltí ovrí et haYardén ulviltí vo el ha'árets hatová ashér Adonai Elohéja notén lejá najalá
כב כִּי אָנֹכִי מֵת בָּאָרֶץ הַזֹּאת אֵינֶנִּי עֹבֵר אֶת הַיַּרְדֵּן וְאַתֶּם עֹבְרִים וִירִשְׁתֶּם אֶת הָאָרֶץ הַטּוֹבָה הַזֹּאת׃
22 Ki anojí met ba'árets hazót einéni ovér et haYardén ve'atém ovrím virishtém et ha'árets hatová hazót
כג הִשָּׁמְרוּ לָכֶם פֶּן תִּשְׁכְּחוּ אֶת בְּרִית יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם אֲשֶׁר כָּרַת עִמָּכֶם וַעֲשִׂיתֶם לָכֶם פֶּסֶל תְּמוּנַת כֹּל אֲשֶׁר צִוְּךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ׃
23 Hishamrú lajém pen tishkéju et brit Adonai Eloheijém ashér karát imajém va'asitém lajém pésel temunát kol ashér tsivejá Adonai Elohéja
כד כִּי יְדוָד אֱלֹהֶיךָ אֵשׁ אֹכְלָה הוּא אֵל קַנָּא׃
24 Ki Adonai Elohéja esh ojlá hu El kaná
כה כִּי תוֹלִיד בָּנִים וּבְנֵי בָנִים וְנוֹשַׁנְתֶּם בָּאָרֶץ וְהִשְׁחַתֶּם וַעֲשִׂיתֶם פֶּסֶל תְּמוּנַת כֹּל וַעֲשִׂיתֶם הָרַע בְּעֵינֵי יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לְהַכְעִיסוֹ׃
25 Ki tolíd baním uvnéi vaním venoshantém ba'árets vehishjatém va'asitém pésel temunát kol va'asitém hará be'einéi Adonai Elohéja lehaj'isó
כו הַעִידֹתִי בָכֶם הַיּוֹם אֶת הַשָּׁמַיִם וְאֶת הָאָרֶץ כִּי אָבֹד תֹּאבֵדוּן מַהֵר מֵעַל הָאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם עֹבְרִים אֶת הַיַּרְדֵּן שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ לֹא תַאֲרִיכֻן יָמִים עָלֶיהָ כִּי הִשָּׁמֵד תִּשָּׁמֵדוּן׃
26 Ha'idotí vajém hayóm et hashamáyim ve'ét ha'árets ki avód tovedún mahér me'ál ha'árets ashér atém ovrím et haYardén shámá lerishtá lo ta'arijún yamím aléha ki hishaméd tishamedún
כז וְהֵפִיץ יְדוָד אֶתְכֶם בָּעַמִּים וְנִשְׁאַרְתֶּם מְתֵי מִסְפָּר בַּגּוֹיִם אֲשֶׁר יְנַהֵג יְדוָד אֶתְכֶם שָׁמָּה׃
27 Vehefíts Adonai etjém ba'amím venish'artém metéi mispár bagoyím ashér yenahég Adonai etjém shámá
כח וַעֲבַדְתֶּם שָׁם אֱלֹהִים מַעֲשֵׂה יְדֵי אָדָם עֵץ וָאֶבֶן אֲשֶׁר לֹא יִרְאוּן וְלֹא יִשְׁמְעוּן וְלֹא יֹאכְלוּן וְלֹא יְרִיחֻן׃
28 Va'avadtém sham Elohím ma'asé yedéi adám ets va'éven ashér lo yir'ún veló yishme'ún veló yojlún veló yerijún
כט וּבִקַּשְׁתֶּם מִשָּׁם אֶת יְדוָד אֱלֹהֶיךָ וּמָצָאתָ כִּי תִדְרְשֶׁנּוּ בְּכָל לְבָבְךָ וּבְכָל נַפְשֶׁךָ׃
29 Uvikashtém mishám et Adonai Elohéja umatsatá ki tidreshénu bejól levavjá uvejól nafshejá
ל בַּצַּר לְךָ וּמְצָאוּךָ כֹּל הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה בְּאַחֲרִית הַיָּמִים וְשַׁבְתָּ עַד יְדוָד אֱלֹהֶיךָ וְשָׁמַעְתָּ בְּקֹלוֹ׃
30 Batsár lejá umtsa'ujá kol hadevarím ha'éle be'ajarít hayamím veshavtá ad Adonai Elohéja veshama'tá bekoló
לא כִּי אֵל רַחוּם יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לֹא יַרְפְּךָ וְלֹא יַשְׁחִיתֶךָ וְלֹא יִשְׁכַּח אֶת בְּרִית אֲבֹתֶיךָ אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לָהֶם׃
31 Ki El rajúm Adonai Elohéja lo yarpejá veló yashjitejá veló yishkáj et brit avotéja ashér nishbá lahém
לב כִּי שְׁאַל נָא לְיָמִים רִאשֹׁנִים אֲשֶׁר הָיוּ לְפָנֶיךָ לְמִן הַיּוֹם אֲשֶׁר בָּרָא אֱלֹהִים אָדָם עַל הָאָרֶץ וּלְמִקְצֵה הַשָּׁמַיִם וְעַד קְצֵה הַשָּׁמָיִם הֲנִהְיָה כַּדָּבָר הַגָּדוֹל הַזֶּה אוֹ הֲנִשְׁמַע כָּמֹהוּ׃
32 Ki she'ál na leyamím rishoním ashér hayú lefanéja lemín hayóm ashér bará Elohím adám al ha'árets ulmiktsé hashamáyim ve'ád ktse hashamáyim hanihyá kadavár hagadól hazé o hanishmá kamóhu
לג הֲשָׁמַע עָם קוֹל אֱלֹהִים מְדַבֵּר מִתּוֹךְ הָאֵשׁ כַּאֲשֶׁר שָׁמַעְתָּ אַתָּה וַיֶּחִי׃
33 Hashamá am kol Elohím medabér mitój ha'ésh ka'ashér shamá'ta atá vayejí
לד אוֹ הֲנִסָּה אֱלֹהִים לָבוֹא לָקַחַת לוֹ גוֹי מִקֶּרֶב גּוֹי בְּמַסֹּת בְּאֹתֹת וּבְמוֹפְתִים וּבְמִלְחָמָה וּבְיָד חֲזָקָה וּבִזְרוֹעַ נְטוּיָה וּבְמוֹרָאִים גְּדֹלִים כְּכֹל אֲשֶׁר עָשָׂה לָכֶם יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם בְּמִצְרַיִם לְעֵינֶיךָ׃
34 O hanisá Elohím lavó lakaját lo goy mikérev goy bemasót be'otót uvmoftím uvmiljamá uvyád jazaká uvizró'a netuyá uvmora'ím gedolím kejól ashér asá lajém Adonai Eloheijém beMitsráyim le'einejá
לה אַתָּה הָרְאֵתָ לָדַעַת כִּי יְדוָד הוּא הָאֱלֹהִים אֵין עוֹד מִלְבַדּוֹ׃
35 Atá hor'éta lada'át ki Adonai hu ha'Elohím ein od milvadó
לו מִן הַשָּׁמַיִם הִשְׁמִיעֲךָ אֶת קֹלוֹ לְיַסְּרֶךָּ וְעַל הָאָרֶץ הֶרְאֲךָ אֶת אִשּׁוֹ הַגְּדוֹלָה וּדְבָרָיו שָׁמַעְתָּ מִתּוֹךְ הָאֵשׁ׃
36 Min hashamáyim hishmi'ajá et koló leyasréka ve'ál ha'árets her'ajá et ishó hagdolá udvaráv shamá'ta mitój ha'ésh
לז וְתַחַת כִּי אָהַב אֶת אֲבֹתֶיךָ וַיִּבְחַר בְּזַרְעוֹ אַחֲרָיו וַיּוֹצִאֲךָ בְּפָנָיו בְּכֹחוֹ הַגָּדֹל מִמִּצְרָיִם׃
37 Vetaját ki aháv et avotéja vayivjár bezar'ó ajaráv vayotsi'ajá befanáv bejojó hagadól miMitsráyim
לח לְהוֹרִישׁ גּוֹיִם גְּדֹלִים וַעֲצֻמִים מִמְּךָ מִפָּנֶיךָ לַהֲבִיאֲךָ לָתֶת לְךָ אֶת אַרְצָם נַחֲלָה כַּיּוֹם הַזֶּה׃
38 Lehorísh goyím gedolím va'atsumím mimjá mipanéja lahavi'ajá latét lejá et artsám najalá kayóm hazé
לט וְיָדַעְתָּ הַיּוֹם וַהֲשֵׁבֹתָ אֶל לְבָבֶךָ כִּי יְדוָד הוּא הָאֱלֹהִים בַּשָּׁמַיִם מִמַּעַל וְעַל הָאָרֶץ מִתָּחַת אֵין עוֹד׃
39 Veyada'tá hayóm vahashevotá el levavejá ki Adonai hu ha'Elohím bashamáyim mima'ál ve'ál ha'árets miTájat ein od
מ וְשָׁמַרְתָּ אֶת חֻקָּיו וְאֶת מִצְוֹתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם אֲשֶׁר יִיטַב לְךָ וּלְבָנֶיךָ אַחֲרֶיךָ וּלְמַעַן תַּאֲרִיךְ יָמִים עַל הָאֲדָמָה אֲשֶׁר יְדוָד אֱלֹהֶיךָ נֹתֵן לְךָ כָּל הַיָּמִים׃
40 Veshamartá et jukáv ve'ét mitsvotáv ashér anojí metsavejá hayóm ashér yitáv lejá ulvanejá ajarejá ulma'án ta'aríj yamím al ha'adamá ashér Adonai Elohéja notén lejá kol hayamím
מא אָז יַבְדִּיל מֹשֶׁה שָׁלֹשׁ עָרִים בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרְחָה שָׁמֶשׁ׃
41 Az yavdíl moshé shalósh arím be'éver haYardén mizréja shámesh
מב לָנֻס שָׁמָּה רוֹצֵחַ אֲשֶׁר יִרְצַח אֶת רֵעֵהוּ בִּבְלִי דַעַת וְהוּא לֹא שֹׂנֵא לוֹ מִתְּמוֹל שִׁלְשׁוֹם וְנָס אֶל אַחַת מִן הֶעָרִים הָאֵל וָחָי׃
42 Lanús shámá rotsé'aj ashér yirtsáj et re'éhu bivlí da'át vehú lo soné lo mitmól shilshóm venás el aját min he'arím ha'él vajái
מג אֶת בֶּצֶר בַּמִּדְבָּר בְּאֶרֶץ הַמִּישֹׁר לָרֻאוּבֵנִי וְאֶת רָאמֹת בַּגִּלְעָד לַגָּדִי וְאֶת גּוֹלָן בַּבָּשָׁן לַמְנַשִּׁי׃
43 Et Bétser bamidbár be'érets hamishór laRu'uvení ve'ét Ramót baGil'ád laGadí ve'ét Golán baBashán laMenashí
מד וְזֹאת הַתּוֹרָה אֲשֶׁר שָׂם מֹשֶׁה לִפְנֵי בְּנֵי יִשְׂרָאֵל׃
44 Vezót haTorá ashér sam moshé lifnéi bnei Yisra'él
מה אֵלֶּה הָעֵדֹת וְהַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר דִּבֶּר מֹשֶׁה אֶל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל בְּצֵאתָם מִמִּצְרָיִם׃
45 Éle ha'edót vehajukím vehamishpatím ashér dibér moshé el bnei Yisra'él betsetám miMitsráyim
מו בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן בַּגַּיְא מוּל בֵּית פְּעוֹר בְּאֶרֶץ סִיחֹן מֶלֶךְ הָאֱמֹרִי אֲשֶׁר יוֹשֵׁב בְּחֶשְׁבּוֹן אֲשֶׁר הִכָּה מֹשֶׁה וּבְנֵי יִשְׂרָאֵל בְּצֵאתָם מִמִּצְרָיִם׃
46 Be'éver haYardén bagái mul beit Pe'ór be'érets Sijón mélej ha'Emorí ashér yoshév beJeshbón ashér hiká moshé uvnéi Yisra'él betsetám miMitsráyim
מז וַיִּירְשׁוּ אֶת אַרְצוֹ וְאֶת אֶרֶץ עוֹג מֶלֶךְ הַבָּשָׁן שְׁנֵי מַלְכֵי הָאֱמֹרִי אֲשֶׁר בְּעֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרַח שָׁמֶשׁ׃
47 Vayirshú et artsó ve'ét érets Og mélej haBashán shnei maljéi ha'Emorí ashér be'éver haYardén mizráj shámesh
מח מֵעֲרֹעֵר אֲשֶׁר עַל שְׂפַת נַחַל אַרְנֹן וְעַד הַר שִׂיאֹן הוּא חֶרְמוֹן׃
48 Me'Aro'ér ashér al sfat nájal Arnón ve'ád har Si'ón hu Jermón
מט וְכָל הָעֲרָבָה עֵבֶר הַיַּרְדֵּן מִזְרָחָה וְעַד יָם הָעֲרָבָה תַּחַת אַשְׁדֹּת הַפִּסְגָּה׃
49 Vejól ha'aravá éver haYardén mizrája ve'ád yam ha'aravá tájat ashdót haPisgá
ה א וַיִּקְרָא מֹשֶׁה אֶל כָּל יִשְׂרָאֵל וַיֹּאמֶר אֲלֵהֶם שְׁמַע יִשְׂרָאֵל אֶת הַחֻקִּים וְאֶת הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי דֹּבֵר בְּאָזְנֵיכֶם הַיּוֹם וּלְמַדְתֶּם אֹתָם וּשְׁמַרְתֶּם לַעֲשֹׂתָם׃
5:1 Vayikrá moshé el kol Yisra'él vayómer alehém shemá Yisra'él et hajukím ve'ét hamishpatím ashér anojí dovér be'ozneijém hayóm ulmadtém otám ushmartém la'asotám
ב יְדוָד אֱלֹהֵינוּ כָּרַת עִמָּנוּ בְּרִית בְּחֹרֵב׃
2 Adonai Elohéinu karát imánu brit beJorév
ג לֹא אֶת אֲבֹתֵינוּ כָּרַת יְדוָד אֶת הַבְּרִית הַזֹּאת כִּי אִתָּנוּ אֲנַחְנוּ אֵלֶּה פֹה הַיּוֹם כֻּלָּנוּ חַיִּים׃
3 Lo et avoténu karát Adonai et habrít hazót ki itánu anájnu éle fo hayóm kulánu jáyim
ד פָּנִים בְּפָנִים דִּבֶּר יְדוָד עִמָּכֶם בָּהָר מִתּוֹךְ הָאֵשׁ׃
4 Paním befaním dibér Adonai imajém bahár mitój ha'ésh
ה אָנֹכִי עֹמֵד בֵּין יְדוָד וּבֵינֵיכֶם בָּעֵת הַהִוא לְהַגִּיד לָכֶם אֶת דְּבַר יְדוָד כִּי יְרֵאתֶם מִפְּנֵי הָאֵשׁ וְלֹא עֲלִיתֶם בָּהָר לֵאמֹר׃
5 Anojí oméd bein Adonai uveineijém ba'ét hahí lehagíd lajém et devár Adonai ki yereitém mipnéi ha'ésh veló alitém bahár lemór
ו אָנֹכִי יְדוָד אֱלֹהֶיךָ אֲשֶׁר הוֹצֵאתִיךָ מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם מִבֵּית עֲבָדִים׃
6 Anojí Adonai Elohéja ashér hotsetijá me'érets Mitsráyim miBéit avadím
ז לֹא יִהְיֶה לְךָ אֱלֹהִים אֲחֵרִים עַל פָּנָיַ׃
7 Lo yihyé lejá Elohím ajerím al panáya
ח לֹא תַעֲשֶׂה לְךָ פֶסֶל כָּל תְּמוּנָה אֲשֶׁר בַּשָּׁמַיִם מִמַּעַל וַאֲשֶׁר בָּאָרֶץ מִתָּחַת וַאֲשֶׁר בַּמַּיִם מִתַּחַת לָאָרֶץ׃
8 Lo ta'asé lejá fésel kol temuná ashér bashamáyim mima'ál va'ashér ba'árets miTájat va'ashér bamáyim mitaját la'aréts
ט לֹא תִשְׁתַּחֲוֶה לָהֶם וְלֹא תָעָבְדֵם כִּי אָנֹכִי יְדוָד אֱלֹהֶיךָ אֵל קַנָּא פֹּקֵד עֲוֹן אָבוֹת עַל בָּנִים וְעַל שִׁלֵּשִׁים וְעַל רִבֵּעִים לְשֹׂנְאָי׃
9 Lo tishtajavé lahém veló ta'ovdém ki anojí Adonai Elohéja El kaná pokéd avón avót al baním ve'ál shileshím ve'ál ribe'ím leson'ái
י וְעֹשֶׂה חֶסֶד לַאֲלָפִים לְאֹהֲבַי וּלְשֹׁמְרֵי (מצותו) [מִצְוֹתָי]׃
10 Ve'osé jésed la'alafím le'ohavái ulshomréi mitsvotái
יא לֹא תִשָּׂא אֶת שֵׁם יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לַשָּׁוְא כִּי לֹא יְנַקֶּה יְדוָד אֵת אֲשֶׁר יִשָּׂא אֶת שְׁמוֹ לַשָּׁוְא׃
11 Lo tisá et shem Adonai Elohéja lasháv ki lo yenaké Adonai et ashér yisá et shmo lasháv
יב שָׁמוֹר אֶת יוֹם הַשַּׁבָּת לְקַדְּשׁוֹ כַּאֲשֶׁר צִוְּךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ׃
12 Shamór et yom haShabát lekadshó ka'ashér tsivejá Adonai Elohéja
יג שֵׁשֶׁת יָמִים תַּעֲבֹד וְעָשִׂיתָ כָּֿל מְלַאכְתֶּךָ׃
13 Shéshet yamím ta'avód ve'asíta jol melajtejá
יד וְיוֹם הַשְּׁבִיעִי שַׁבָּת לַידוָד אֱלֹהֶיךָ לֹא תַעֲשֶׂה כָל מְלָאכָה אַתָּה וּבִנְךָ וּבִתֶּךָ וְעַבְדְּךָ וַאֲמָתֶךָ וְשׁוֹרְךָ וַחֲמֹרְךָ וְכָל בְּהֶמְתֶּךָ וְגֵרְךָ אֲשֶׁר בִּשְׁעָרֶיךָ לְמַעַן יָנוּחַ עַבְדְּךָ וַאֲמָתְךָ כָּמוֹךָ׃
14 Veyóm hashvi'í Shabát l'Adonai Elohéja lo ta'asé jol melajá atá uvinjá uvitejá ve'avdejá va'amatejá veshorjá vajamorjá vejól behemtejá vegerjá ashér bish'arejá lema'án yanú'aj avdejá va'amatjá kamojá
טו וְזָכַרְתָּ כִּי עֶבֶד הָיִיתָ בְּאֶרֶץ מִצְרַיִם וַיֹּצִאֲךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ מִשָּׁם בְּיָד חֲזָקָה וּבִזְרֹעַ נְטוּיָה עַל כֵּן צִוְּךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לַעֲשׂוֹת אֶת יוֹם הַשַּׁבָּת׃
15 Vezajartá ki éved hayíta be'érets Mitsráyim vayotsi'ajá Adonai Elohéja mishám beyád jazaká uvizró'a netuyá al ken tsivejá Adonai Elohéja la'asót et yom haShabát
טז כַּבֵּד אֶת אָבִיךָ וְאֶת אִמֶּךָ כַּאֲשֶׁר צִוְּךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לְמַעַן יַאֲרִיכֻן יָמֶיךָ וּלְמַעַן יִיטַב לָךְ עַל הָאֲדָמָה אֲשֶׁר יְדוָד אֱלֹהֶיךָ נֹתֵן לָךְ׃
16 Kabéd et avijá ve'ét imejá ka'ashér tsivejá Adonai Elohéja lema'án ya'arijún yamejá ulma'án yitáv laj al ha'adamá ashér Adonai Elohéja notén laj
יז לֹא תִּֿרְצָח׃
17 Lo tirtsáj veló tin'áf veló tignóv veló ta'ané vere'ajá ed shav
{ס}וְלֹא תִּֿנְאָף׃
18 Veló tajmód éshet re'ejá veló tit'avé beit re'ejá sadéhu ve'avdó va'amató shoró vajamoró vejól ashér lere'ejá
{ס}וְלֹא תִּֿגְנֹב׃
19 Et hadevarím ha'éle dibér Adonai el kol kehaljém bahár mitój ha'ésh he'anán veha'arafél kol gadól veló yasáf vayijtevém al shnei lujót avaním vayitném elái
{ס}וְלֹא תַעֲנֶה בְרֵעֲךָ עֵד שָׁוְא׃
20 Vayehí keshom'ajém et hakól mitój hajóshej vehahár bo'ér ba'ésh vatikrevún elái kol rashéi shivteijém vezikneijém
יח וְלֹא תַחְמֹד אֵשֶׁת רֵעֶךָ {ס}וְלֹא תִתְאַוֶּה בֵּית רֵעֶךָ שָׂדֵהוּ וְעַבְדּוֹ וַאֲמָתוֹ שׁוֹרוֹ וַחֲמֹרוֹ וְכֹל אֲשֶׁר לְרֵעֶךָ׃
21 Vatomrú hen her'ánu Adonai Elohéinu et kevodó ve'ét godló ve'ét koló shamá'nu mitój ha'ésh hayóm hazé ra'ínu ki yedabér Elohím et ha'adám vajái
יט אֶת הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה דִּבֶּר יְדוָד אֶל כָּל קְהַלְכֶם בָּהָר מִתּוֹךְ הָאֵשׁ הֶעָנָן וְהָעֲרָפֶל קוֹל גָּדוֹל וְלֹא יָסָף וַיִּכְתְּבֵם עַל שְׁנֵי לֻחֹת אֲבָנִים וַיִּתְּנֵם אֵלָי׃
22 Ve'atá láma namút ki tojlénu ha'ésh hagdolá hazót im yosfím anájnu lishmó'a et kol Adonai Elohéinu od vamátnu
כ וַיְהִי כְּשָׁמְעֲכֶם אֶת הַקּוֹל מִתּוֹךְ הַחֹשֶׁךְ וְהָהָר בֹּעֵר בָּאֵשׁ וַתִּקְרְבוּן אֵלַי כָּל רָאשֵׁי שִׁבְטֵיכֶם וְזִקְנֵיכֶם׃
23 Ki mi jol basár ashér shamá kol Elohím jáyim medabér mitój ha'ésh kamónu vayejí
כא וַתֹּאמְרוּ הֵן הֶרְאָנוּ יְדוָד אֱלֹהֵינוּ אֶת כְּבֹדוֹ וְאֶת גָּדְלוֹ וְאֶת קֹלוֹ שָׁמַעְנוּ מִתּוֹךְ הָאֵשׁ הַיּוֹם הַזֶּה רָאִינוּ כִּי יְדַבֵּר אֱלֹהִים אֶת הָאָדָם וָחָי׃
24 Keráv atá ushamá et kol ashér yomár Adonai Elohéinu ve'át tedabér eléinu et kol ashér yedabér Adonai Elohéinu elejá veshamá'nu ve'asínu
כב וְעַתָּה לָמָּה נָמוּת כִּי תֹאכְלֵנוּ הָאֵשׁ הַגְּדֹלָה הַזֹּאת אִם יֹסְפִים אֲנַחְנוּ לִשְׁמֹעַ אֶת קוֹל יְדוָד אֱלֹהֵינוּ עוֹד וָמָתְנוּ׃
25 Vayishmá Adonai et kol divreijém bedaberjém elái vayómer Adonai elái shama'tí et kol divréi ha'ám hazé ashér dibrú elejá heitivú kol ashér diberú
כג כִּי מִי כָל בָּשָׂר אֲשֶׁר שָׁמַע קוֹל אֱלֹהִים חַיִּים מְדַבֵּר מִתּוֹךְ הָאֵשׁ כָּמֹנוּ וַיֶּחִי׃
26 Mi yitén vehayá levavám ze lahém leyir'á otí velishmór et kol mitsvotái kol hayamím lema'án yitáv lahém velivneihém le'olám
כד קְרַב אַתָּה וּשֲׁמָע אֵת כָּל אֲשֶׁר יֹאמַר יְדוָד אֱלֹהֵינוּ וְאַתְּ תְּדַבֵּר אֵלֵינוּ אֵת כָּל אֲשֶׁר יְדַבֵּר יְדוָד אֱלֹהֵינוּ אֵלֶיךָ וְשָׁמַעְנוּ וְעָשִׂינוּ׃
27 Lej emór lahém shuvú lajém le'oholeijém
כה וַיִּשְׁמַע יְדוָד אֶת קוֹל דִּבְרֵיכֶם בְּדַבֶּרְכֶם אֵלָי וַיֹּאמֶר יְדוָד אֵלַי שָׁמַעְתִּי אֶת קוֹל דִּבְרֵי הָעָם הַזֶּה אֲשֶׁר דִּבְּרוּ אֵלֶיךָ הֵיטִיבוּ כָּל אֲשֶׁר דִּבֵּרוּ׃
28 Ve'atá po amód imadí va'adaberá elejá et kol hamitsvá vehajukím vehamishpatím ashér telamdém ve'asú va'aréts ashér anojí notén lahém lerishtá
כו מִי יִתֵּן וְהָיָה לְבָבָם זֶה לָהֶם לְיִרְאָה אֹתִי וְלִשְׁמֹר אֶת כָּל מִצְוֹתַי כָּל הַיָּמִים לְמַעַן יִיטַב לָהֶם וְלִבְנֵיהֶם לְעֹלָם׃
29 Ushmartém la'asót ka'ashér tsivá Adonai Eloheijém etjém lo tasurú yamín usmól
כז לֵךְ אֱמֹר לָהֶם שׁוּבוּ לָכֶם לְאָהֳלֵיכֶם׃
30 Bejól hadérej ashér tsivá Adonai Eloheijém etjém telejú lema'án tijyún vetóv lajém veha'arajtém yamím ba'árets ashér tirashún
כח וְאַתָּה פֹּה עֲמֹד עִמָּדִי וַאֲדַבְּרָה אֵלֶיךָ אֵת כָּל הַמִּצְוָה וְהַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר תְּלַמְּדֵם וְעָשׂוּ בָאָרֶץ אֲשֶׁר אָנֹכִי נֹתֵן לָהֶם לְרִשְׁתָּהּ׃
6:1 Vezót hamitsvá hajukím vehamishpatím ashér tsivá Adonai Eloheijém lelaméd etjém la'asót ba'árets ashér atém ovrím shámá lerishtá
כט וּשְׁמַרְתֶּם לַעֲשׂוֹת כַּאֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם אֶתְכֶם לֹא תָסֻרוּ יָמִין וּשְׂמֹאל׃
2 Lema'án tirá et Adonai Elohéja lishmór et kol jukotáv umitsvotáv ashér anojí metsavejá atá uvinjá uvén binjá kol yeméi jayejá ulma'án ya'arijún yamejá
ל בְּכָל הַדֶּרֶךְ אֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם אֶתְכֶם תֵּלֵכוּ לְמַעַן תִּחְיוּן וְטוֹב לָכֶם וְהַאֲרַכְתֶּם יָמִים בָּאָרֶץ אֲשֶׁר תִּירָשׁוּן׃
3 Veshama'tá Yisra'él veshamartá la'asót ashér yitáv lejá va'ashér tirbún me'ód ka'ashér dibér Adonai elohéi avotéja laj érets zavát jaláv udvásh
ו א וְזֹאת הַמִּצְוָה הַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם לְלַמֵּד אֶתְכֶם לַעֲשׂוֹת בָּאָרֶץ אֲשֶׁר אַתֶּם עֹבְרִים שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ׃
4 Shemá Yisra'él Adonai Elohéinu Adonai ejád
ב לְמַעַן תִּירָא אֶת יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לִשְׁמֹר אֶת כָּל חֻקֹּתָיו וּמִצְוֹתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּךָ אַתָּה וּבִנְךָ וּבֶן בִּנְךָ כֹּל יְמֵי חַיֶּיךָ וּלְמַעַן יַאֲרִכֻן יָמֶיךָ׃
5 Ve'ahavtá et Adonai Elohéja bejól levavjá uvejól nafshejá uvejól me'odejá
ג וְשָׁמַעְתָּ יִשְׂרָאֵל וְשָׁמַרְתָּ לַעֲשׂוֹת אֲשֶׁר יִיטַב לְךָ וַאֲשֶׁר תִּרְבּוּן מְאֹד כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְדוָד אֱלֹהֵי אֲבֹתֶיךָ לָךְ אֶרֶץ זָבַת חָלָב וּדְבָשׁ׃
6 Vehayú hadevarím ha'éle ashér anojí metsavejá hayóm al levavejá
ד שְׁמַע יִשְׂרָאֵל יְדוָד אֱלֹהֵינוּ יְדוָד אֶחָד׃
7 Veshinantám levanejá vedibartá bam beshivtejá beveitejá uvlejtejá vaderéj uvshojbejá uvkumejá
ה וְאָהַבְתָּ אֵת יְדוָד אֱלֹהֶיךָ בְּכָל לְבָבְךָ וּבְכָל נַפְשְׁךָ וּבְכָל מְאֹדֶךָ׃
8 Ukshartám le'ót al yadéja vehayú letotafót bein einéja
ו וְהָיוּ הַדְּבָרִים הָאֵלֶּה אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם עַל לְבָבֶךָ׃
9 Ujtavtám al mezuzót beitejá uvish'arejá
ז וְשִׁנַּנְתָּם לְבָנֶיךָ וְדִבַּרְתָּ בָּם בְּשִׁבְתְּךָ בְּבֵיתֶךָ וּבְלֶכְתְּךָ בַדֶּרֶךְ וּבְשָׁכְבְּךָ וּבְקוּמֶךָ׃
10 Vehayá ki yevi'ajá Adonai Elohéja el ha'árets ashér nishbá la'avotejá le'Avrahám leYitsják ul'Ya'akóv latét laj arím gedolót vetovót ashér lo vaníta
ח וּקְשַׁרְתָּם לְאוֹת עַל יָדֶךָ וְהָיוּ לְטֹטָפֹת בֵּין עֵינֶיךָ׃
11 Uvatím mele'ím kol tuv ashér lo miléta uvorót jatsuvím ashér lo jatsávta keramím vezeitím ashér lo natá'ta ve'ajaltá vesava'tá
ט וּכְתַבְתָּם עַל מְזוּזֹת בֵּיתֶךָ וּבִשְׁעָרֶיךָ׃
12 Hishamér lejá pen tishkáj et Adonai ashér hotsi'ajá me'érets Mitsráyim miBéit avadím
י וְהָיָה כִּי יְבִיאֲךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ אֶל הָאָרֶץ אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לַאֲבֹתֶיךָ לְאַבְרָהָם לְיִצְחָק וּלְיַעֲקֹב לָתֶת לָךְ עָרִים גְּדֹלֹת וְטֹבֹת אֲשֶׁר לֹא בָנִיתָ׃
13 Et Adonai Elohéja tirá ve'otó ta'avód uvishmó tishavé'a
יא וּבָתִּים מְלֵאִים כָּל טוּב אֲשֶׁר לֹא מִלֵּאתָ וּבֹרֹת חֲצוּבִים אֲשֶׁר לֹא חָצַבְתָּ כְּרָמִים וְזֵיתִים אֲשֶׁר לֹא נָטָעְתָּ וְאָכַלְתָּ וְשָׂבָעְתָּ׃
14 Lo telejún ajaréi Elohím ajerím me'Elohéi ha'amím ashér sevivoteijém
יב הִשָּׁמֶר לְךָ פֶּן תִּשְׁכַּח אֶת יְדוָד אֲשֶׁר הוֹצִיאֲךָ מֵאֶרֶץ מִצְרַיִם מִבֵּית עֲבָדִים׃
15 Ki El kaná Adonai Elohéja bekirbejá pen yejeré af Adonai Elohéja baj vehishmidjá me'ál pnei ha'adamá
יג אֶת יְדוָד אֱלֹהֶיךָ תִּירָא וְאֹתוֹ תַעֲבֹד וּבִשְׁמוֹ תִּשָּׁבֵעַ׃
16 Lo tenasú et Adonai Eloheijém ka'ashér nisitém bamasá
יד לֹא תֵלְכוּן אַחֲרֵי אֱלֹהִים אֲחֵרִים מֵאֱלֹהֵי הָעַמִּים אֲשֶׁר סְבִיבוֹתֵיכֶם׃
17 Shamór tishmerún et mitsvót Adonai Eloheijém ve'edotáv vejukáv ashér tsiváj
טו כִּי אֵל קַנָּא יְדוָד אֱלֹהֶיךָ בְּקִרְבֶּךָ פֶּן יֶחֱרֶה אַף יְדוָד אֱלֹהֶיךָ בָּךְ וְהִשְׁמִידְךָ מֵעַל פְּנֵי הָאֲדָמָה׃
18 Ve'asíta hayashár vehatóv be'einéi Adonai lema'án yitáv laj uvatá veyarashtá et ha'árets hatová ashér nishbá Adonai la'avotejá
טז לֹא תְנַסּוּ אֶת יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם כַּאֲשֶׁר נִסִּיתֶם בַּמַּסָּה׃
19 Lahadóf et kol oyvejá mipanéja ka'ashér dibér Adonai
יז שָׁמוֹר תִּשְׁמְרוּן אֶת מִצְוֹת יְדוָד אֱלֹהֵיכֶם וְעֵדֹתָיו וְחֻקָּיו אֲשֶׁר צִוָּךְ׃
20 Ki yish'aljá vinjá majár lemór ma ha'edót vehajukím vehamishpatím ashér tsivá Adonai Elohéinu etjém
יח וְעָשִׂיתָ הַיָּשָׁר וְהַטּוֹב בְּעֵינֵי יְדוָד לְמַעַן יִיטַב לָךְ וּבָאתָ וְיָרַשְׁתָּ אֶת הָאָרֶץ הַטֹּבָה אֲשֶׁר נִשְׁבַּע יְדוָד לַאֲבֹתֶיךָ׃
21 Ve'amartá levinjá avadím hayínu leFar'ó beMitsráyim vayotsi'énu Adonai miMitsráyim beyád jazaká
יט לַהֲדֹף אֶת כָּל אֹיְבֶיךָ מִפָּנֶיךָ כַּאֲשֶׁר דִּבֶּר יְדוָד׃
22 Vayitén Adonai otót umoftím gedolím vera'ím beMitsráyim beFar'ó uvejól beitó le'einéinu
כ כִּי יִשְׁאָלְךָ בִנְךָ מָחָר לֵאמֹר מָה הָעֵדֹת וְהַחֻקִּים וְהַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר צִוָּה יְדוָד אֱלֹהֵינוּ אֶתְכֶם׃
23 Ve'otánu hotsí mishám lema'án haví otánu latét lánu et ha'árets ashér nishbá la'avotéinu
כא וְאָמַרְתָּ לְבִנְךָ עֲבָדִים הָיִינוּ לְפַרְעֹה בְּמִצְרָיִם וַיּוֹצִיאֵנוּ יְדוָד מִמִּצְרַיִם בְּיָד חֲזָקָה׃
24 Vaytsavénu Adonai la'asót et kol hajukím ha'éle leyir'á et Adonai Elohéinu letóv lánu kol hayamím lejayoténu kehayóm hazé
כב וַיִּתֵּן יְדוָד אוֹתֹת וּמֹפְתִים גְּדֹלִים וְרָעִים בְּמִצְרַיִם בְּפַרְעֹה וּבְכָל בֵּיתוֹ לְעֵינֵינוּ׃
25 Utsdaká tihyé lánu ki nishmór la'asót et kol hamitsvá hazót lifnéi Adonai Elohéinu ka'ashér tsivánu
כג וְאוֹתָנוּ הוֹצִיא מִשָּׁם לְמַעַן הָבִיא אֹתָנוּ לָתֶת לָנוּ אֶת הָאָרֶץ אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לַאֲבֹתֵינוּ׃
7:1 Ki yevi'ajá Adonai Elohéja el ha'árets ashér atá va shámá lerishtá venashál goyím rabím mipanéja haChití vehaGirgashí veha'Emorí vehaKena'aní vehaPrizí vehaChiví vehaYevusí shiv'á goyím rabím va'atsumím miméka
כד וַיְצַוֵּנוּ יְדוָד לַעֲשׂוֹת אֶת כָּל הַחֻקִּים הָאֵלֶּה לְיִרְאָה אֶת יְדוָד אֱלֹהֵינוּ לְטוֹב לָנוּ כָּל הַיָּמִים לְחַיֹּתֵנוּ כְּהַיּוֹם הַזֶּה׃
2 Unetanám Adonai Elohéja lefanéja vehikitám hajarém tajarím otám lo tijrót lahém brit veló tejaném
כה וּצְדָקָה תִּהְיֶה לָּנוּ כִּי נִשְׁמֹר לַעֲשׂוֹת אֶת כָּל הַמִּצְוָה הַזֹּאת לִפְנֵי יְדוָד אֱלֹהֵינוּ כַּאֲשֶׁר צִוָּנוּ׃
3 Veló titjatén bam bitjá lo titén livnó uvitó lo tikáj livnejá
ז א כִּי יְבִיאֲךָ יְדוָד אֱלֹהֶיךָ אֶל הָאָרֶץ אֲשֶׁר אַתָּה בָא שָׁמָּה לְרִשְׁתָּהּ וְנָשַׁל גּוֹיִם רַבִּים מִפָּנֶיךָ הַחִתִּי וְהַגִּרְגָּשִׁי וְהָאֱמֹרִי וְהַכְּנַעֲנִי וְהַפְּרִזִּי וְהַחִוִּי וְהַיְבוּסִי שִׁבְעָה גוֹיִם רַבִּים וַעֲצוּמִים מִמֶּךָּ׃
4 Ki yasír et binjá me'ajarái ve'avdú Elohím ajerím vejará af Adonai bajém vehishmidjá mahér
ב וּנְתָנָם יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לְפָנֶיךָ וְהִכִּיתָם הַחֲרֵם תַּחֲרִים אֹתָם לֹא תִכְרֹת לָהֶם בְּרִית וְלֹא תְחָנֵּם׃
5 Ki im ko ta'asú lahém mizbejoteihém titotsú umatsevotám teshaberú va'asheirehém tegade'ún ufsileihém tisrefún ba'ésh
ג וְלֹא תִתְחַתֵּן בָּם בִּתְּךָ לֹא תִתֵּן לִבְנוֹ וּבִתּוֹ לֹא תִקַּח לִבְנֶךָ׃
6 Ki am kadósh atá l'Adonai Elohéja bejá bajár Adonai Elohéja lihyót lo le'ám segulá mikól ha'amím ashér al pnei ha'adamá
ד כִּי יָסִיר אֶת בִּנְךָ מֵאַחֲרַי וְעָבְדוּ אֱלֹהִים אֲחֵרִים וְחָרָה אַף יְדוָד בָּכֶם וְהִשְׁמִידְךָ מַהֵר׃
7 Lo merubjém mikól ha'amím jashák Adonai bajém vayivjár bajém ki atém ham'át mikól ha'amím
ה כִּי אִם כֹּה תַעֲשׂוּ לָהֶם מִזְבְּחֹתֵיהֶם תִּתֹּצוּ וּמַצֵּבֹתָם תְּשַׁבֵּרוּ וַאֲשֵׁירֵהֶם תְּגַדֵּעוּן וּפְסִילֵיהֶם תִּשְׂרְפוּן בָּאֵשׁ׃
8 Ki me'ahavát Adonai etjém umishamró et hashvu'á ashér nishbá la'avoteijém hotsí Adonai etjém beyád jazaká vayifdejá miBéit avadím miyád Par'ó mélej Mitsráyim
ו כִּי עַם קָדוֹשׁ אַתָּה לַידוָד אֱלֹהֶיךָ בְּךָ בָּחַר יְדוָד אֱלֹהֶיךָ לִהְיוֹת לוֹ לְעַם סְגֻלָּה מִכֹּל הָעַמִּים אֲשֶׁר עַל פְּנֵי הָאֲדָמָה׃
9 Veyada'tá ki Adonai Elohéja hu ha'Elohím ha'él hane'emán shomér habrít vehajésed le'ohaváv ulshomréi mitsvotáv le'élef dor
ז לֹא מֵרֻבְּכֶם מִכָּל הָעַמִּים חָשַׁק יְדוָד בָּכֶם וַיִּבְחַר בָּכֶם כִּי אַתֶּם הַמְעַט מִכָּל הָעַמִּים׃
10 Umshalém leson'áv el panáv leha'avidó lo ye'ajér lesonó el panáv yeshalém lo
ח כִּי מֵאַהֲבַת יְדוָד אֶתְכֶם וּמִשָּׁמְרוֹ אֶת הַשְּׁבֻעָה אֲשֶׁר נִשְׁבַּע לַאֲבֹתֵיכֶם הוֹצִיא יְדוָד אֶתְכֶם בְּיָד חֲזָקָה וַיִּפְדְּךָ מִבֵּית עֲבָדִים מִיַּד פַּרְעֹה מֶלֶךְ מִצְרָיִם׃
11 Veshamartá et hamitsvá ve'ét hajukím ve'ét hamishpatím ashér anojí metsavejá hayóm la'asotám
ט וְיָדַעְתָּ כִּי יְדוָד אֱלֹהֶיךָ הוּא הָאֱלֹהִים הָאֵל הַנֶּאֱמָן שֹׁמֵר הַבְּרִית וְהַחֶסֶד לְאֹהֲבָיו וּלְשֹׁמְרֵי (מצותו) [מִצְוֹתָיו] לְאֶלֶף דּוֹר׃
י וּמְשַׁלֵּם לְשֹׂנְאָיו אֶל פָּנָיו לְהַאֲבִידוֹ לֹא יְאַחֵר לְשֹׂנְאוֹ אֶל פָּנָיו יְשַׁלֶּם לוֹ׃
יא וְשָׁמַרְתָּ אֶת הַמִּצְוָה וְאֶת הַחֻקִּים וְאֶת הַמִּשְׁפָּטִים אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם לַעֲשׂוֹתָם׃
El pueblo de Israel acampa al otro lado del Jordán, y Moisés está a un paso de la tierra de Israel. Durante cuarenta años condujo a todo un pueblo hacia esta tierra, y ahora suplica cruzar el Jordán y verla de cerca. La respuesta que recibe es dura y dolorosa: no entrará.
Pero justamente aquí se revela la verdadera grandeza de Moisés. En lugar de hundirse en la decepción, se le pide fortalecer a Josué, su sucesor, y prepararlo para conducir al pueblo hacia el lugar al que Moisés mismo no llegará. Desde aquí la parashá se convierte en un poderoso testamento espiritual: Moisés recuerda al pueblo la asamblea de Jorev, repite los Diez Mandamientos, advierte contra el olvido y la idolatría, y enseña los fundamentos de la fe, el amor y la educación del Shemá. La parashá abarca de Deuteronomio 3:23 a 7:11.
Un líder verdadero construye un futuro del que no formará parte
Idea e interpretación: el momento más grande de Moisés no es el momento en que pide entrar a la tierra, sino el momento en que acepta que no entrará y comienza a fortalecer a Josué.
Esta es una prueba de liderazgo poco común: ¿puede una persona invertir todas sus fuerzas en el éxito de quien continuará después de ella? Moisés enseña que la misión importa más que el honor personal, y el futuro importa más que nuestro lugar dentro de él.
Fuente: Deuteronomio 3:23-28.
El gran peligro no siempre es la crisis - a veces es justamente el éxito
Moisés no advierte solo contra enemigos, guerras o épocas difíciles. Advierte contra las casas buenas, la abundancia, la saciedad y la comodidad.
Idea e interpretación: en tiempo de angustia la persona recuerda que necesita ayuda. En tiempo de éxito puede empezar a pensar que todo es obvio. Por eso uno de los mensajes más agudos de la parashá es que el olvido espiritual puede comenzar justamente cuando la vida se acomoda.
Fuente: Deuteronomio 6:10-12.
La Torá no está destinada a quedarse en la sinagoga
En el Shemá la fe pasa del corazón a la vida misma: al habla, a los hijos, a la casa, al camino, a la hora de acostarse y al levantarse por la mañana.
Idea e interpretación: el amor a Dios no se presenta solo como un sentimiento interior. Está destinado a dar forma a los horarios, a las conversaciones en el hogar, a la educación de los hijos y al espacio en el que la persona vive.
Fuente: Deuteronomio 6:4-9.
Se puede estar muy lejos - y aun así comenzar a volver
Moisés describe la posibilidad de alejamiento, exilio y dispersión entre los pueblos, pero no termina en la desesperación. Enseña que también desde el lugar lejano se puede buscar, encontrar y volver.
Idea e interpretación: lo importante aquí no es solo adónde vuelve la persona, sino desde dónde comienza. Incluso el lugar que parece el final del camino puede convertirse en el punto de partida del regreso.
Fuente: Deuteronomio 4:29-31.
No toda oración recibe la respuesta que pedimos
La oración de Moisés no lo lleva a la tierra, pero revela la profundidad de su amor por ella y la profundidad de su vínculo con Dios.
Idea e interpretación: a veces la oración no cambia la realidad exterior, pero revela quiénes somos de verdad, qué nos es precioso, y a qué no estamos dispuestos a renunciar en el corazón. Moisés no entró a la tierra, pero su anhelo por ella quedó grabado por generaciones.
Fuente: Deuteronomio 3:23-27.
La frase que se queda con nosotros
Idea e interpretación: a veces la grandeza de una persona no se mide por si logró llegar a la meta, sino por si preparó a otros para llegar a ella.
El pedido de Moisés fue denegado, pero su misión continuó en Josué.
Moisés pide:
“E’ebrá na” (déjame cruzar, Deuteronomio 3:25).
Pero unos versículos después se le dice sobre Josué:
“Ki hu ya’avór” (porque él cruzará, Deuteronomio 3:28).
Moisés pidió: yo cruzaré. Y la respuesta que recibió fue: él cruzará.
A primera vista es una respuesta negativa. Pero por el camino de la interpretación se puede ver aquí algo mucho más asombroso: aunque el pedido personal de Moisés no fue aceptado, en los versículos siguientes se ve cómo su misión encuentra continuidad a través de Josué. Moisés pidió cruzar, y al final es Josué quien cruzará y conducirá al pueblo.
Como idea se puede decir: Moisés no entrará a la tierra por sí mismo, pero la obra de su vida seguirá entrando en ella a través de Josué, del pueblo que educó y de la Torá que legó.
E inmediatamente después de que se le prohíbe cruzar, no es enviado a hacer duelo sino a fortalecer a Josué:
“Vetsáv et Yehoshúa vejazkéhu ve’amtséhu” (y ordena a Josué, y fortalécelo y anímalo, Deuteronomio 3:28).
Idea y derash: a veces la persona reza para llegar ella misma a la meta, y Dios le responde que su misión es dar fuerza a otro para que llegue. Este es un mensaje nacido de la interpretación de los versículos, no una cita ni una afirmación explícita de la Torá.
Esta es una gran profundidad en el liderazgo de Moisés: es capaz de tomar su sueño más grande y convertirlo en la fuerza que hace crecer a su sucesor.
La persona pequeña pregunta: ¿logré entrar yo? La persona grande pregunta: ¿entrará otro gracias a mí?
Y quizá este es el mensaje conmovedor de la apertura de la parashá: hay oraciones que no se cumplen en la vida de quien las reza, pero siguen viviendo dentro de las personas que él fortaleció.
Preguntas sobre la Parashá Vaetjanán
- ¿Por qué Moisés abre su oración con una descripción de la grandeza de Dios, en lugar de decir de inmediato su doloroso pedido de entrar a la tierra? Para estudiar: Deuteronomio 3:23-25.
- ¿Será que las palabras e’ebrá na (déjame cruzar) no fueron rechazadas, sino que se cumplieron de manera oculta en las palabras sobre Josué, que él cruzará? Para estudiar: Deuteronomio 3:25; 3:28.
- ¿Por qué Dios le permite a Moisés ver la tierra desde todas las direcciones, si saber que no entrará solo agranda su dolor? Para estudiar: Deuteronomio 3:27.
- ¿Por qué, inmediatamente después del rechazo de su oración, se le ordena a Moisés fortalecer justamente a la persona que hará lo que él mismo anhelaba hacer? Para estudiar: Deuteronomio 3:26-28.
- ¿Qué enseña la expresión lema’anjém (por causa de ustedes) sobre el vínculo misterioso entre la falla de un líder y el estado espiritual del pueblo? Para estudiar: Deuteronomio 3:26; 4:21.
- ¿Acaso la última grandeza de Moisés se revela no en haber entrado a la tierra, sino en haber sido capaz de preparar a Josué para entrar sin él? Para estudiar: Deuteronomio 3:28.
- ¿Por qué Moisés presenta el olvido como una amenaza tan grave, quizá incluso más que la negación deliberada? Para estudiar: Deuteronomio 4:9-10.
- ¿Por qué la revelación en el Sinaí se construye sobre una voz sin imagen, y qué enseña esto sobre una fe que no puede encerrarse en una forma? Para estudiar: Deuteronomio 4:11-15.
- ¿Por qué la advertencia contra la imagen tallada comienza justamente con la exigencia de cuidar mucho el alma? Para estudiar: Deuteronomio 4:15-19.
- ¿Acaso el deseo de crear un ídolo nace justamente de la dificultad humana de vivir con un Dios que no se puede ver ni controlar? Para estudiar: Deuteronomio 4:15-24.
- ¿Por qué la Torá dice que los estatutos y las leyes despertarán la admiración de las naciones, y no los milagros ni las victorias militares? Para estudiar: Deuteronomio 4:5-8.
- ¿Qué hay detrás de la imagen de Egipto como horno de hierro: el sufrimiento solo hirió a Israel, o también lo forjó como pueblo? Para estudiar: Deuteronomio 4:20.
- ¿Por qué dentro de una dura profecía de exilio y dispersión ya se esconde el camino de regreso a Dios? Para estudiar: Deuteronomio 4:25-31.
- ¿Por qué Moisés le pide a Israel investigar toda la historia humana para comprender el significado de lo ocurrido en el Sinaí? Para estudiar: Deuteronomio 4:32-40.
- ¿Por qué la Torá pasa de las ideas más elevadas sobre la unidad de Dios directamente al acto práctico de apartar ciudades de refugio? Para estudiar: Deuteronomio 4:39-43.
- ¿Cómo puede Moisés decir que el pacto fue sellado con las personas que están hoy delante de él, si algunos eran muy jóvenes o aún no habían nacido en el Sinaí? Para estudiar: Deuteronomio 5:2-5.
- ¿Por qué los Diez Mandamientos no se presentan solo como un evento histórico, sino como un pacto que vuelve a suceder en cada generación? Para estudiar: Deuteronomio 5:3.
- ¿Por qué el mandamiento del Shabat en la Parashá Vaetjanán se une al recuerdo de la esclavitud en Egipto, y cuál es la relación entre descanso y libertad? Para estudiar: Deuteronomio 5:12-15.
- ¿Por qué el Shabat no se conforma con el descanso del dueño de casa, sino que exige descanso también para el siervo, la sierva y los animales? Para estudiar: Deuteronomio 5:14.
- ¿Por qué los Diez Mandamientos terminan no con un acto prohibido, sino con un sentimiento interior de codicia? ¿Exige la Torá dominio también en el mundo de los deseos? Para estudiar: Deuteronomio 5:18.
- ¿Por qué los hijos de Israel se asustan del encuentro directo con la voz de Dios, le piden a Moisés mediar entre ellos, y Dios acepta su pedido con aprobación? Para estudiar: Deuteronomio 5:20-25.
- ¿Por qué la declaración central de la fe judía comienza con escuchar, y no con ver, saber o demostrar? Para estudiar: Deuteronomio 6:4.
- ¿Cómo se puede ordenar a una persona que ame? ¿El amor a Dios es un sentimiento, una acción, una lealtad o el fruto de la contemplación? Para estudiar: Deuteronomio 6:5.
- ¿Por qué la fe pasa en el Shemá del corazón a la boca, a los hijos, a la mano, a los ojos y a la entrada de la casa? Para estudiar: Deuteronomio 6:5-9.
- ¿Por qué el mayor peligro espiritual no aparece en el desierto, en el tiempo del hambre y el miedo, sino justamente en una tierra de casas llenas, viñedos, abundancia y éxito? Para estudiar: Deuteronomio 6:10-12.
Las Aliyot Diarias
Aliá 1 de 7
Parashá Vaetjanán - Primera Aliá
La aliá se abre con la conmovedora oración de Moisés, que pide cruzar el Jordán y ver la buena tierra. El pedido no es concedido, Moisés recibe la orden de fortalecer a Josué, y el pueblo escucha un principio fundamental: no añadir a los mandamientos ni quitar de ellos.
Aliá 2 de 7
Parashá Vaetjanán - Segunda Aliá
El pueblo está en el umbral de la tierra, y Moisés entrega sus palabras de despedida: guardar y estudiar la Torá, recordar el Sinaí y cuidarse de la idolatría. Entre la advertencia del exilio y la promesa del retorno, la aliá se cierra con el saber de que no hay otro fuera de Él.
Aliá 3 de 7
Parashá Vaetjanán - Tercera Aliá
Moisés aparta tres ciudades de refugio al oriente del Jordán, lugar de amparo para quien mata sin intención hasta que comparezca a juicio. Luego se abre una introducción solemne a la Torá misma, y la aliá se cierra con la descripción de la tierra conquistada.
Aliá 4 de 7
Parashá Vaetjanán - Cuarta Aliá
Moisés llama al pueblo a escuchar y le recuerda que el pacto en Jorev está vigente aquí y ahora. Se entregan de nuevo los Diez Mandamientos, cinco entre la persona y Dios y cinco entre la persona y su prójimo, con Shabat en el centro como memoria de libertad.
Aliá 5 de 7
Parashá Vaetjanán - Quinta Aliá
La aliá cierra la revelación en el Sinaí con una voz que no cesó, y pasa al pedido del pueblo de que Moisés sea su emisario. Dios aprueba su pedido, expresa el anhelo de que ese temor permanezca en sus corazones, y ordena a Moisés enseñarles los mandamientos antes de entrar a la tierra.
Aliá 6 de 7
Parashá Vaetjanán - Sexta Aliá
La aliá entrega el Shemá: la unidad de Dios, el amor con todo el corazón y toda el alma, la enseñanza a los hijos, tefilín y mezuzá, una advertencia contra el olvido en medio de la abundancia, y una respuesta a la pregunta del hijo que empieza con un relato y no con una explicación.
Aliá 7 de 7
Parashá Vaetjanán - Séptima Aliá
Antes de la entrada a la tierra, Moisés advierte sobre los siete pueblos: ni pacto, ni matrimonio mixto, y el desmantelamiento de sus lugares de culto. La elección de Israel no descansa en el tamaño ni en la fuerza, sino en el amor de Dios y en el juramento hecho a los padres.